Deprem Çantası

Fermuarlı ve sağlam bir sırt çantası olması yeterli olan bir deprem çantası hazır bulundurmak deprem kuşağında bulunan ve büyük depremler yüzünden büyük acılar çekmiş olan ülkemizde alabileceğimiz küçük ve gerekli bir tedbirdir. Bir doğal afet yaşanırken böyle bir hazırlığın yapılamayacağı açıktır, devamlı olarak hazır halde bulunan ve arada bir gözden geçirip içindeki bazı şeyleri değiştirdiğimiz böyle bir çanta bulundurmak depremin olmasından sonraki ilk 72 saat içinde çok işimize yarayabilir. Bu ilk 72 saat kritik bir süreçtir; zor durumda kalabiliriz ve depremin yaşandığı bölgeye gelen kurtarma ekiplerinin yapacak çok işleri olacak, bize ulaşmaları zaman alabilecektir.

Bir düdük göçük altında kalan kişinin yerini belli eder, bir miktar hazır yiyecek ve içecek arama kurtarma ekipleri gelene kadar hayatını sürdürmesini sağlayabilir. Hazırladığınız deprem çantası kolayca ulaşabileceğiniz bir yerde olmalıdır, odanızın yatağınıza yakın bir köşesi gibi. Yatağınızın yanında bir fenerle bir çift terlik bulundurmak da depremden sonra elektriklerin kesilmesi, yerlerde cam kırıkları olması gibi ihtimallere karşı faydalı olacaktır.

Deprem çantasının içinde göçük altında veya bina dışında hayata ve başkalarıyla iletişim kurmaya devam etmemize yardımcı olacak malzeme ve eşyalar bulunması gerekir. Bu çantanın içinde bulunması gereken belli başlı eşyalar önerilebilir; fakat bunlara kişisel ihtiyaçlar ve ailenin ihtiyaçları doğrultusunda eklemeler de yapılabilir. Çantanın içinde bulunan malzemelerin ve varsa son kullanma tarihlerinin yazılı olduğu bir liste hazırlayıp çantaya koymak da uygun olur. Düdük, el feneri, temel ilkyardım malzemeleri, yedek piller, battaniye ve uyku tulumu, çok amaçlı bir çakı, makas ve koli bandı, nakit para, pilli radyo, temel temizlik malzemeleri ile su ve bazı evraklar bir deprem çantası içinde bulunması gereken başlıca malzemelerdir.

Kolay ulaşılabilir bir yerde bulunan böyle bir sırt çantası deprem hazırlıkları arasında her zaman sözü edilen ve önerilen bir eşyadır. Afet ve acil durum çantası olarak da tanımlanan çantanın içine su geçirmez bir poşetin içine koyulmuş olarak kimlik, pasaport, hesap cüzdanları, tapu, sigorta poliçeleri ve ruhsat gibi önemli belgelerini de koymak uygun olur. Ayrıca kağıt kalem, sürekli kullanılması gereken ilaçların yedekleriyle reçeteleri, koruyucu kıyafetler, yağmurluk ve sağlam ayakkabılar konulmalıdır. Çantada varsa bebekler, yaşlılar ve engelli kişiler için gerekebilecek özel eşyalar da bulundurulmalı, çantanın yeri ailenin bütün bireyleri tarafından bilinmelidir. Benzer bir çanta ayrıca araç ve işyeri için de hazırlanabilir.

Okulda öğrenciler için bir deprem çantası hazırlanacaksa bu acil durum çantasının içinde öğrencinin aile fotoğrafı ve ailesiyle ilgili bilgiler, bir miktar yiyecek, su ve çocuğun yaş grubuna göre seçilmiş küçük bir oyuncak bulundurulması önerilmektedir. Çantanın içerindeki piller ve reçeteli ilaçların, suyun ve yiyecek maddelerinin 6 ayda bir tazeleriyle değiştirilmesi gerekir. Çantanın içine arama kurtarma ekiplerine yardımcı olması amacıyla beraber yaşanan kişilerin hangi odalarda uyuduğu, aşı ve hastalıklarının listesi, özellikle belirli bir rahatsızlığı olanların doktorlarının adres ve telefonu gibi bilgiler de bulundurulmalıdır.

Depreme hazırlık çerçevesinde oluşturulan deprem çantaları içerisinde yer alması gereken eşyalarla ilgili tavsiyeler genel öneriler olarak düşünülmelidir, bireylerin ve beraber yaşayanların özel durumlarına göre mutlaka değişiklikler olacaktır. Böyle bir çantaya böcek kovucu ilaçlar, iş eldiveni, ip, çöp torbası, terlik, çakmak, kibrit, toz maskesi, acil durum iletişim listesi gibi eşya ve malzemeler de koyulabilir.

Genel kategorisine gönderildi | , , , , , , , ile etiketlendi | Yorum bırakın

Deprem Şiddet Cetveli

Bir depremin yeryüzünde hissedildiği bir noktada meydana getirdiği ve insanlar, yapılar, çevre ve doğada çeşitli değişiklikler oluşturan etkileri depremin şiddeti olarak tanımlanır. Depremin bu etkisi depremin büyüklüğü, uzaklığı, odak derinliği ve yapıların deprem karşısında direnç gibi unsurlara bağlı olarak değişiklik gösterir. ‘Deprem şiddeti’ adı verilen ölçekleme deprem-ölçerlerin bulunmasından önce oluşturulmuş ve zaman geçtikçe geliştirilmiştir. Şiddeti tanımlamak için geliştirilen ölçeklerden en çok kullanılanı Romen rakamları ile belirlenmiş 12 seviyeden oluşan, hiçbir matematiksel temeli olmaksızın tamamıyla gözlemsel bilgilere dayanan ölçektir. Bu ölçek Değiştirilmiş Mercalli Şiddet Ölçeği olarak adlandırılır.

Dünyada yaygın biçimde kullanılmaya başlanan ilk deprem şiddet cetveli Rossi-Forel tarafından 1883’de hazırlanmıştır. 10 dereceli olan bu cetvel büyük depremlerin başarılı bir şekilde ayırt edilmesine imkan vermediği için 1912’de Sieberg tarafından 12 dereceden oluşan yeni bir şiddet cetveli geliştirilmiştir. Mercalli-Cancani-Sieberg’in bu cetvel üzerinde yaptığı bazı küçük değişikliklerden sonra da MCS şiddet cetveli olarak bilinen cetvel ortaya çıkmıştır. Bu cetvel 1931’de ABD’de Wood ve Neumann tarafından yeniden düzenlendikten sonra değiştirilmiş Mercalli cetveli (MM cetveli) olarak adlandırılmıştır. MM şiddet cetvelinin 1956’da Richter tarafından yine bazı ufak değişiklikler yapılarak yeniden tasarlanmasıyla da MM56 şiddet cetveli ortaya çıkmıştır. 1964 yılında Medvedev-Sponhever-Karnik (MSK) tarafından ortaya koyulan MSK şiddet cetveli ise MCS, MM56 ve Medvedev’in Rusya’da yaptığı çalışmalardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

1988’de Avrupa Sismoloji Komisyonu MSK şiddet cetvelinde önemli değişiklikler yapılıp yeni bir şiddet cetveli hazırlanması için gereken çalışmaların başlatılması yönünde bir karar almıştır. Farklı tarihlerde yapılan toplantı ve çalışmaların sonrasında Avrupa Makrosismik Cetveli (EMS)  son şeklini almış ve 1998’de yayınlanmıştır. 7 dereceli olan ve sadece Japonya’da kullanılan Japon Meteorolojik Ajans (JMA) cetveli dışında günümüzün en sık kullanılan şiddet cetveli MSK şiddet cetvelidir.

Depreme Dayanıklı Olacak Şekilde Projelendirilmemiş Yapılar 3 Tipe Ayrılır.

Özel bir biçimde depreme dayanıklı bina olarak projelendirilmemiş yapılar A,B ve C tipi yapılar olarak sınıflandırılır. A tipi yapılar kırsal konutlarla kerpiç yapıları ve kireç-çamur harçlı moloz taş yapıları ifade eder. B tipi yapılar ise tuğla, yarım kagir ve kesme taş yapılarla hafif prefabrik ve beton briket yapılardır. Betonarme yapılarla iyi yapılmış ahşap binalar da C tipi yapılar olarak belirtilir.

Yapılardaki Deprem Hasarları 5 Gruba Ayrılır.

Binalarda ince sıva çatlakları oluşması ve küçük sıva parçalarının dökülmesi durumu hafif hasar olarak tanımlanır. Orta hasar ise yapıların duvarlarında küçük çatlaklar belirmesi, kiremitlerin kayması, baca çatlakları meydana gelmesi, bacadan kopan bazı parçaların aşağıya düşmesi ve dökülen sıva parçalarının oldukça büyük olması durumudur. Ağır hasar terimi bina yapı duvarlarında büyük çatlaklar oluşması ve bacaların yıkılması durumlarını ifade eder. Binalardaki bazı bölümlerin yıkılması, duvarların yarılması ve derzlerle ayrılmış olan bölümlerinin bağlantısını kaybetmesi yıkıntı olarak tanımlanır. Fazla yıkıntı ise yapıların tamamıyla yıkılması durumudur.

MSK Şiddet Cetveli

Yaşadığımız zamanların en çok kullanılan deprem şiddet cetveli olan MSK şiddet cetveli ile deprem şiddeti Roma rakamlarıyla ifade edilen ve en düşük seviyede olanı duyulmayan deprem olarak, en üst seviyede olanı ise yok edici deprem olarak ifade edilen 12 madde halinde sınıflandırılmıştır.

I-Duyulmayan: Sadece sismografların kaydettiği ve insanlar tarafından hissedilmeyen depremlerdir.

II-Çok hafif: Bu tip sarsıntıları yalnızca yapıların en üst katlarında yaşayanlar hisseder.

III-Hafif: Ev içerisindeki herkes tarafından hissedilmez, dışarıdaysa yalnızca uygun şartlar altındaki kişilerce hissedilir. Üst katlarda yukarıya asılmış olan eşyalarda hafif bir sallantı gözlenebilir.

IV-Orta Şiddetli: Evlerin içinde çok sayıda, dışarıda bulunanlar arasında ise az sayıda kişi tarafından hissedilir. Pencereler, kapılar ve mutfak eşyaları gibi eşyalar titrerken; asılı durumdaki eşyalar da biraz sallanır. Ağzı açık kapların içindeki sıvıların bir kısmı dökülebilir. Araç içinde olanlar orta şiddetli depremi hissetmez.

V-Şiddetli: Yapıların içindeki herkesin hissettiği şiddetli depremler dışarıda da birçok kişi tarafından hissedilir. Yapılar baştan aşağıya titreme eğilimi gösterir, asılmış eşyalarla duvarlarda bulunan resimler fark edilir derecede titrer. Sarkaçlı saatler durur, yerine sabitlenmiş olmayan eşyaların bir kısmı yer değiştirebilir ya da devrilebilir. Açık konumdaki kapı ve pencereler şiddetle itilerek kapanır, kapalı fakat iyi kilitlenmemiş olan kapılar açılabilir. Ağzı açık ve iyice dolu durumdaki kaplarda bulunan sıvı maddeler dökülür.

Bu tip depremlerde hayvanlarda da huzursuzluk belirtileri görülür. Sarsıntının etkisi, yapının içine ağır bir eşyanın düşmesine benzetilebilir. A tipi yapılar hafif hasar görebilir, bazen kaynak sularının debisi de değişir.

VI-Çok Şiddetli: Bu tip depremler yapıların içinde ve dışında olan herkes tarafından hissedilir. Cam eşyaların kırıldığı, kitapların bulundukları raflardan aşağıya düştüğü ve ağır mobilyaların yer değiştirdiği gözlenebilir. Bazı durumlarda nemli zeminlerde 1 cm genişliği olan çatlaklar oluşabilir. A tipi çok ve B tipi az binalarda hafif, A tipi az yapıda orta seviyede hasar oluşur. Çok şiddetli deprem sebebiyle meydana gelen bir başka durum da dağlarda rastgele yer kayması olaylarıyla pınar suları ve yer altı su seviyelerinde değişiklikler oluşabilecek olmasıdır.

VII-Hasar Yapıcı: Bu tip depremler herkes tarafından hissedilir ve araç kullananlar tarafından da belirgin şekilde fark edilir. Hasar yapıcı deprem C tipi çok binada hafif, B tipi çok binada orta derecede hasar meydana getirir. A tipi çok binada ağır hasar oluşurken, A tipi az binada yıkıntı durumu yaşanır. Sular çalkalanıp bulanır, bazı hallerde kaynak sularının kesildiği veya kurumuş kaynakların yeniden akmaya başladığı görülebilir. Kaynak suyu debisi ile yeraltı su seviyesi değişebilir. Yollarda heyelan ve çatlamalar olur, taş duvarlar çatlayıp yarılabilir. Bir bölüm kum ve çakıl birikintilerinde kaymalar gerçekleşir, yeraltı borularının ek yerlerinde hasar oluşabilir.

VIII-Yıkıcı: Korku ve paniğe yol açan yıkıcı deprem sırasında araç kullananlar rahatsız olur, en ağır eşyalar bile hareket eder, yer değiştirir, devrilir. Taş duvarlar yıkılır, boruların ek yerlerinde kırılma oluşur, abideler ve heykeller hareket eder veya yerinde burkulur. C tipi çok yapıda orta, C tipi az yapıda ağır hasar meydana gelir. B tipi çok yapı ağır derecede hasar görürken, A tipi çok yapıda yıkıntı durumu yaşanır. Dik şevli yol kenarları ile vadilerin iç kısımlarında küçük çaplı yer kaymaları ve zeminde farklı genişliklerde santimetre cinsinden çatlaklar oluşabilir. Göl suları bulanık hale gelir ve yeni kaynaklar ortaya çıkabilir. Kurumuş kaynak sularının akıntıları ile yer altı su seviyeleri değişir.

IX-Çok Yıkıcı: Genel panik yaşanır, mobilyalarda ağır hasar meydana gelir. Heykeller, sütunlar düşer; toprak altı boruları kırılır, demiryolu rayları eğilip bükülme eğilimi gösterir ve yolların yapısı bozulur. Düzlük yerlerde su, çamur ve kum tasmaları gözlenir. Bentlerde ciddi hasarlar oluşur. Zeminde 10 cm, eğimli bölgelerle nehir teraslarında daha fazla olmak üzere; çatlaklar meydana gelir. Hafif çatlaklar ise çok sayıdadır. Kuru kayalar yeniden sulu hale gelirken sulu kayalar kurur ve kaya düşmeleri de görülür. Yer kaymaları ile dağ kaymaları ve sularda oluşabilecek büyük dalgalanmalar da çok yıkıcı depremlerin etkileri arasındadır.

C tipi çok yapılarda ağır hasar oluşurken C tipi az binada yıkıntı görülür. B tipi çok yapılarda fazla yıkıntı, A tipi pek çok yapıda da yine fazla yıkıntı gözlenir.

X-Ağır Yıkıcı: Zeminde birkaç dm ölçüsünde, bazen de 1 m genişliğinde çatlaklar oluşabilir. Büyük kaya düşmeleri ve yer altı su seviyesinde değişiklikler görülür. Nehir, kanal ve göl suları karaların üzerine doğru taşar ve yeni göller meydana gelebilir. Büyük kaya düşmeleri; köprü, baraj ve bentlerde ciddi hasarlar ve tren yolu raylarının eğrilmesi de bu tip depremlerin etkiler arasında yer alır. Nehir terasları ile dik meyilli bölgelerde büyük toprak kaymaları meydana gelir, demiryolu rayları ile yeraltındaki borular eğrilir. Yer altı borularında kırılmalar da olabilir. Asfalt ve parke döşeli yollarda kasisler meydana gelir.

C tipi çok yapıda/C tipi az yapıda yıkıntı ve B tipi çok yapıda fazla yıkıntı görülür. A tipi pek çok yapıda da fazla yıkıntı gözlenir.

XI-Çok Ağır Yıkıcı: Yer altı boruları kırılır, caddelerle yollar kullanılmaz hale gelir. İyi yapılmış binalarda; su bentleri ve köprülerde, barajlarla tren yolu raylarında tehlikeli ve ciddi hasarlar meydana gelir. Yatay ve düşey doğrultulu hareketler yüzünden; yer yüzeyi, geniş yarık ve çatlaklar tarafından ciddi derecede bozulur. Kum ve çamurlar fışkırabilir, yer kayması ve kaya düşmesi olayları çok görülür.

XII-Yok Edici: Yer yüzeyi tamamen değişir; geniş hacimli çatlak ve yarıklar, yatay ve düşey hareketlerin yön miktarlarının izlenebileceği bir görünümdedir. Yerin altında ve üstünde bulunan bütün yapılar baştanbaşa yıkık hale gelir. Yeni göl ve çağlayan oluşumları meydana gelirken, çok geniş bir bölgeyi kaya düşmeleri görülür. Nehir versanlarında da göçmeler oluşur.

Genel kategorisine gönderildi | , , , , , , , , , , , ile etiketlendi | Yorum bırakın